Za zamkniętymi drzwiami pokoju Twojego dziecka może siedzieć nie buntownik, a ktoś przerażony. W tym artykule przyglądam się, czym naprawdę jest lęk u adolescenta – i dlaczego często go nie rozpoznajemy.
Adolescencja to czas intensywnych zmian – fizycznych, emocjonalnych, społecznych i tożsamościowych. Dla wielu rodziców jest to okres pełen frustracji: „mój syn nic nie mówi”, „moja córka się zamknęła”, „ciągle krzyczy albo płacze bez powodu”. Co, jeśli za tym wszystkim stoi… lęk?
🔍 Czym właściwie jest lęk?
Lęk to nie tylko strach przed ciemnością czy klasówką. W psychologii rozumiemy go jako stan emocjonalnego napięcia, często związany z poczuciem braku kontroli, niepewności, a czasem też z doświadczeniem wewnętrznego chaosu.
W okresie dorastania lęk może pojawić się z wielu powodów:
-
presja szkolna i porównywanie się z innymi,
-
obawy o przyszłość („kim będę?”),
-
zmiany w ciele i wyglądzie,
-
trudności w relacjach rówieśniczych.
🧠 Dlaczego właśnie nastolatek?
Mózg adolescenta znajduje się w przebudowie. Układ limbiczny – odpowiedzialny za emocje – jest szczególnie aktywny, podczas gdy część odpowiadająca za racjonalne myślenie (kora przedczołowa) dopiero się rozwija. To jak mieć Ferrari bez hamulców.
W efekcie młodzież:
-
intensywniej przeżywa emocje, ale nie umie ich jeszcze regulować,
-
doświadcza wewnętrznego chaosu i zmienności nastrojów,
-
często nie potrafi nazwać tego, co czuje – zamiast mówić, reaguje impulsywnie.
🔔 Objawy, które mogą wskazywać na lęk (choć nie wyglądają jak lęk):
-
wybuchy złości, zamknięcie się w pokoju,
-
unikanie szkoły, nieodzywanie się,
-
perfekcjonizm, „ciągłe bycie najlepszym”,
-
somatyzacje: bóle brzucha, głowy, zmęczenie.
To nie są „wymysły” ani „bunt”. To często sposoby radzenia sobie z trudnym stanem wewnętrznym, który dziecko nie potrafi wyrazić inaczej.
🫶 Co może zrobić rodzic?
-
Zacznij od obserwacji, nie od oceniania.
„Zauważyłem, że ostatnio dużo się izolujesz. Martwię się. Chcesz pogadać?” -
Nie próbuj od razu naprawiać.
Młodzi ludzie bardziej potrzebują bycia z nimi, niż szybkich rozwiązań. -
Uznaj emocje.
„To, że się boisz, nie znaczy, że coś jest z Tobą nie tak.”
🔜 W kolejnym artykule opowiem o tym, co nastolatek naprawdę komunikuje, gdy… milczy. I jak często lęk chowa się za agresją, perfekcjonizmem albo „odcinaniem się” od rodziny.
🟩 Chcesz pogłębić temat? Wkrótce rusza cykl warsztatów „Zrozumieć nastolatka z lękiem” – dla rodziców, którzy chcą wspierać, nie kontrolować. Więcej informacji już wkrótce!